زنان و زایمانناباروری

ناباروری زنان؛ معرفی همه علل و درمان‌های متنوع ناباروری زنان

ناباروری زنان، به عدم باروری خانم‌ها در بازه زمانی 12 ماهه بعد از تصمیم به بارداری و عدم استفاده از روش‌های پیشگیری در رابطه جنسی است. این بازه زمانی برای زنان بالاتر از 35 سال، 6 ماه است.

20 درصد از زوج‌های ایرانی در فرزنددار شدن مشکل دارند و درمان ناباروری زنان یا نازایی در مواقعی که مشکل از سوی آن‌ها باشد، می‌تواند رویای بچه‌دار شدن را به واقعیت تبدیل کند.

بخش‌های اساسی سیستم تولید مثل خانم‌ها شامل تخمدان‌ها، لوله‌های رحمی و رحم است و مشکل در ناباروری زنان به این بخش‌ها مربوط می‌شود. ناباروری زنان معضلی شایع است اما زودتر از 12 ماه رابطه جنسی محافظت نشده، نمی‌توان به به طور قطع در مورد آن تصمیم گرفت.

برخی از تعاریف می‌گویند در این 12 ماه، زنانی که دست‌کم هفته‌ای 3 بار نزدیکی داشته‌اند و باردار نشده‌اند، شامل مفهوم  ناباروری زنان می‌شوند. ناباروری زنان علل مختلفی دارد و گاهی به بیش از یک روش برای درمان نیاز است.

بیشتر بخوانید: درمان ناباروری به روش gift چگونه انجام می‌شود؟ تفاوت این روش با IVF در چیست؟

ناباروری زنان

جواب منفی بیبی چک خانمی که دچار ناباروری زنان شده است|سیوطب

ناباروری به معنای عدم امکان باردار شدن پس از حداقل یک سال رابطه محافظت نشده برای دختران جوان و 6 ماه برای زنان بالای 35 سال، است. همچنین اگر زنی چندین بار دچار سقط جنین شود، به آن نیز ناباروری می‌گویند.

ناباروری در حوزه زنان و زایمان می‌تواند ناشی از سن، مشکلات جسمی، مشکلات هورمونی، شیوه زندگی یا عوامل محیطی باشد. اغلب موارد ناباروری در زنان ناشی از مشکلات تولید تخمک است.

در نارسایی اولیه تخمدان، عملکرد تخمدان‌ها قبل از یائسگی طبیعی متوقف می‌شود. در سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)، تخمدان‌ها ممکن است تخمک را به طور منظم یا سالم آزاد نکنند.

بیشتر بخوانید : درمان ناباروری به روش IVF و آشنایی با مراحل مختلف لقاح خارج از رحم

در حدود یک سوم مواقع، ناباروری به دلیل وجود مشکل در زن است. یک سوم مواقع مشکل از مرد است. گاهی اوقات هیچ دلیلی پیدا نمی‌شود.

آزمایش‌هایی وجود دارد که نشان دهد که آیا مشکل باروری دارید یا خیر. هنگامی که امکان یافتن علت وجود داشته باشد، درمان‌ها شاید شامل داروها، جراحی یا فناوری‌های کمک باروری باشند.

خوشبختانه، بسیاری از زوج‌هایی که به دلیل ناباروری درمان می‌شوند، می‌توانند بچه‌دار شوند. تشخیص علل ناباروری زنان می‌تواند دشوار باشد. بسته به علت ناباروری، درمان‌های زیادی وجود دارد. بسیاری از زوج‌های نابارور بدون درمان، بچه‌دار می‌شوند.

بیشتر بخوانید : درمان ناباروری به روش IUI یک روش کم درد و بدون دردسر برای تلقیح داخل رحم

علائم ناباروری درزنان

علامت اصلی ناباروری، ناتوانی در باردار شدن است. سیکل قاعدگی خیلی طولانی (35 روز یا بیشتر)، خیلی کوتاه (کمتر از 21 روز)، نامنظم یا غایب می‌تواند به این معنی باشد که شما تخمک‌گذاری نمی‌کنید. ممکن است هیچ علامت یا نشانه دیگری وجود نداشته باشد.

چه زمانی باید برای درمان ناباروری زنان به پزشک مراجعه کرد؟

زمان درخواست کمک به سن شما بستگی دارد:

  • تا سن 35 سالگی، اکثر پزشکان توصیه می‌کنند که حداقل یک سال قبل از انجام آزمایش یا درمان اقدام به بارداری کنید
  • اگر بین 35 تا 40 سال دارید، پس از 6 ماه تلاش، نگرانی‌های خود را با پزشک‌تان در میان بگذارید
  • اگر بیش از 40 سال سن دارید، احتمالا پزشک آزمایش یا درمان را فورا پیشنهاد دهد

همچنین اگر شما یا همسرتان مشکلات باروری شناخته شده، سابقه قاعدگی نامنظم یا دردناک، بیماری التهابی لگن، سقط‌های مکرر، درمان سرطان یا اندومتریوز دارید، امکان دارد که پزشک شما بخواهد بلافاصله آزمایش یا درمان را آغاز کند.

بیشتر بخوانید : اختلالات تخمک گذاری؛ مشکلات هورمونی و معضلات تشکیل لقاح

وکتور آناتومی رحم و ناباروری زنان|سیوطب

بیشتر بخوانید: عفونت واژن و شناخت علائم اختصاصی بیماری

علت ناباروری زنان

برای اینکه بارداری اتفاق بیفتد، هر مرحله از فرآیند تولیدمثل انسان باید به درستی انجام شود. مراحل این فرآیند عبارتند از:

  • یکی از دو تخمدان، یک تخمک بالغ آزاد می‌کند
  • تخمک توسط لوله فالوپ گرفته می‌شود
  • اسپرم از دهانه رحم به سمت بالا رفته، از طریق رحم وارد لوله فالوپ می‌شود تا برای لقاح به تخمک برسد
  • تخمک بارور شده از لوله فالوپ به سمت رحم حرکت می‌کند
  • تخمک بارور شده به داخل رحم می‌چسبد و رشد می‌کند
  • در زنان، عوامل متعددی می‌توانند در هر مرحله‌ای این روند را مختل کنند
  • ناباروری زنان در اثر یک یا چند عامل زیر ایجاد می‌شود

بیشتر بخوانید: اگر فیبروم رحمی شما را نگران کرده است، این مطلب را بخوانید

اختلالات تخمک‌گذاری

در این بیماری، تخمک‌گذاری به ندرت یا اصلا اتفاق نمی‌افتد و علت اکثر موارد، ناباروری است. مشکلات مربوط به تنظیم هورمون‌های تولیدمثل توسط هیپوتالاموس یا غده هیپوفیز یا مشکلات در تخمدان می‌تواند باعث اختلال در تخمک‌گذاری شود.

سندرم تخمدان پلی کیستیک (PCOS)

این عارضه باعث عدم تعادل هورمونی می‌شود که بر تخمک‌گذاری تاثیر می‌گذارد. PCOS با مقاومت به انسولین و چاقی، رشد غیرطبیعی مو در صورت یا بدن و آکنه همراه است. این شایع‌ترین علت ناباروری زنان است.

بیشتر بخوانید: تنبلی تخمدان و شناخت عوارض سندرم تخمدان پلی کیستیک

اختلال عملکرد هیپوتالاموس

دو هورمون تولید شده توسط غده هیپوفیز مسئول تحریک تخمک‌گذاری در هر ماه هستند:

هورمون محرک فولیکول (FSH) و هورمون لوتئینه‌کننده (LH). استرس بیش از حد فیزیکی یا احساسی، وزن بسیار بالا یا بسیار پایین بدن، افزایش یا کاهش قابل توجه وزن می‌تواند تولید این هورمون‌ها را مختل کرده و بر تخمک‌گذاری تاثیر بگذارد.

پریودهای نامنظم یا نداشتن عادت ماهانه، شایع‌ترین علائم هستند.

بیشتر بخوانید: 11درمان خانگی کیست تخمدان؛ خودتان می‌توانید کیست‌ها را نابود کنید؟

نارسایی اولیه تخمدان

نارسایی اولیه یا زودرس تخمدان معمولا به دلیل پاسخ خودایمنی یا از دست دادن زودهنگام تخمک از تخمدان، احتمالا در نتیجه ژنتیک یا شیمی‌درمانی ایجاد می‌شود.

تخمدان در این حالت، دیگر تخمک تولید نمی‌کند و تولید استروژن را در زنان زیر 40 سال کاهش می‌دهد. پرولاکتین بیش از حد غده هیپوفیز می‌تواند باعث تولید بیش از حد پرولاکتین (هیپرپرولاکتینمی) شود که تولید استروژن را کاهش می‌دهد و می‌تواند باعث ناباروری شود.

این پدیده همچنین می‌تواند ناشی از داروهایی باشد که برای بیماری دیگری مصرف می‌کنید.

بیشتر بخوانید: عوارض کیست تخمدان؛ از پیچ‌خوردگی تخمدان تا خونریزی داخلی

آسیب به لوله‌های فالوپ (ناباروری لوله‌ها)

لوله‌های فالوپ آسیب‌دیده یا مسدود شده مانع از رسیدن اسپرم به تخمک می‌شوند یا مانع از عبور تخم بارور شده به داخل رحم می‌گردند. علل آسیب یا انسداد لوله فالوپ می‌تواند شامل موارد زیر باشد:

  • بیماری التهابی لگن، عفونت رحم و لوله های فالوپ به دلیل کلامیدیا، سوزاک یا سایر عفونت های مقاربتی
  • جراحی قبلی در شکم یا لگن، از جمله جراحی برای حاملگی خارج از رحم، که در آن تخمک بارور شده در جایی غیر از رحم، معمولا در لوله فالوپ، کاشته می‌شود و رشد می‌کند

بیشتر بخوانید: انسداد لوله‌های فالوپ رحمی؛ عارضه‌ای بدون علائم اما خطرناک برای باروری

اندومتریوز

آندومتریوز زمانی اتفاق می‌افتد که بافتی که معمولا در رحم رشد می‌کند، جای دیگری قرار می‌گیرد و در مکان‌های دیگر رشد می‌کند. این رشد بافت اضافی و برداشتن آن با جراحی می‌تواند باعث ایجاد اسکار شود که ممکن است لوله فالوپ را مسدود کند و از اتحاد تخمک و اسپرم جلوگیری کند.

آندومتریوز همچنین می‌تواند لانه‌گزینی تخمک بارور شده را مختل کند. به نظر می‌رسد که این وضعیت به روش‌های کمتر مستقیمی مانند آسیب به اسپرم یا تخمک بر باروری تاثیر می‌گذارد.

بیشتر بخوانید: آندومتریوز چیست و چه علائمی دارد؟

معضلات دهانه رحم

چندین معضل دهانه رحم می‌تواند در کاشت تخمک اختلال ایجاد کند یا خطر سقط جنین را افزایش دهد:

پولیپ‌ها یا تومورهای خوش خیم (فیبروم یا میوم) در رحم شایع هستند. برخی از آن‌ها می‌توانند لوله‌های فالوپ را مسدود کنند یا در لانه‌گزینی اختلال ایجاد کنند و بر باروری تاثیر بگذارند.

با این حال، بسیاری از زنانی که فیبروم یا پولیپ دارند باردار می‌شوند. مشکلات مربوط به رحم که از بدو تولد وجود دارد، مانند یک رحم غیرعادی، می‌تواند باعث ایجاد مشکلاتی در باردار شدن یا ادامه بارداری سالم شود.

تنگی دهانه رحم و باریک شدن دهانه رحم می‌تواند ناشی از یک ناهنجاری ارثی یا آسیب به دهانه رحم باشد. گاهی اوقات دهانه رحم نمی‌تواند بهترین نوع مخاط را تولید کند تا به اسپرم اجازه دهد از طریق دهانه رحم به داخل رحم حرکت کند.

بیشتر بخوانید: سرطان رحم + مواردی که خانم‌ها باید به آن‌ها توجه کنند

ناباروری بدون دلیل

در برخی موارد، علت ناباروری هرگز پیدا نمی‌شود. ترکیبی از چندین عامل جزئی در هر دو طرف می‌تواند باعث مشکلات باروری غیر قابل توضیح شود. اگرچه دریافت پاسخ مشخص خسته کننده است اما این مشکل می‌تواند با گذشت زمان خود را اصلاح کند. اما نباید درمان ناباروری را به تعویق بیندازید.

بیشتر بخوانید: درمان بوی بد واژن با روش‌های پزشکی و خانگی

عوامل خطرساز در ارتباط با ناباروری زنان

برخی عوامل شاید شما را در معرض خطر ناباروری قرار دهند، از جمله:

ناباروری زنان|سیوطب

رابطه سن و ناباروری زنان

کیفیت و کمیت تخمک‌های زنان با افزایش سن شروع به کاهش می‌کند. در اواسط دهه 30، سرعت از دست دادن فولیکول‌ها افزایش می‌یابد که منجر به تولید تخمک‌های کمتر و با کیفیت‌تر می‌شود. این امر، لقاح را دشوارتر می‌کند و خطر سقط جنین را افزایش می‌دهد.

بیشتر بخوانید : سرطان تخمدان | در این مورد حتی جوانان هم باید علائم را جدی بگیرند

سیگار کشیدن

سیگار کشیدن علاوه بر آسیب به دهانه رحم و لوله‌های فالوپ، خطر سقط جنین و حاملگی خارج از رحم را افزایش می‌دهد. همچنین تصور می‌شود که سیگار کشیدن، تخمدان‌ها را پیر می‌کند و تخمک‌های شما را زودتر از موعد تخلیه می‌کند. قبل از شروع درمان باروری سیگار را ترک کنید.

بیشتر بخوانید: ترک سیگار را همین الان شروع کنید | اتفاقاتی که پس از ترک برایتان رخ می‌دهند

رابطه وزن و ناباروری زنان

اضافه وزن یا کمبود وزن قابل توجه، شاید بر تخمک‌گذاری تاثیر بگذارد. رسیدن به شاخص توده بدنی سالم (BMI) احتمالا دفعات تخمک‌گذاری و احتمال بارداری را افزایش دهد.

سابقه جنسی عفونت‌های مقاربتی

سابقه جنسی عفونت‌های مقاربتی مانند کلامیدیا و سوزاک می‌توانند به لوله‌های فالوپ آسیب برسانند. داشتن رابطه جنسی محافظت نشده با چندین شریک، خطر ابتلا به عفونت‌های مقاربتی را افزایش می‌دهد که احتمالا بعدا باعث مشکلات باروری شود.

بیشتر بخوانید : علت کمردرد در زنان بعد از نزدیکی چیست؟

رابطه الکل با ناباروری زنان

مصرف الکل می‌تواند باروری را کاهش دهد.

پیشگیری از ناباروری زنان

برای زنانی که به زودی یا در آینده باردار می‌شوند، این نکات امکان دارد که مفید باشند:

وزن سالم را حفظ کنید

زنان دارای اضافه وزن و کمبود وزن در معرض افزایش خطر اختلالات تخمک‌گذاری هستند. اگر نیاز به کاهش وزن دارید، ورزش متوسط ​​را انجام دهید. ورزش شدید و بیش از پنج ساعت در هفته با کاهش تخمک‌گذاری همراه است.

سیگار کشیدن را ترک کنید

تنباکو اثرات منفی متعددی بر باروری و همچنین سلامت عمومی شما و سلامت جنین دارد. اگر سیگار می‌کشید و قصد بارداری دارید، همین الان آن را ترک کنید.

از الکل اجتناب کنید

مصرف زیاد الکل احتمال دارد که منجر به کاهش باروری شود. هر گونه مصرف الکل می‌تواند بر سلامت جنین در حال رشد تاثیر بگذارد. اگر قصد بارداری دارید، از مصرف الکل خودداری کنید و در دوران بارداری الکل ننوشید.

بیشتر بخوانید:  دانسته‌هایتان در مورد سرطان سینه را تکمیل کنید

استرس را کاهش دهید

برخی از مطالعات نشان داده‌اند که استرس می‌تواند باعث شود زوج‌ها در درمان ناباروری نتایج ضعیف‌تری داشته باشند. سعی کنید قبل از اقدام به بارداری، استرس را در زندگی خود کاهش دهید.

درمان ناباروری زنان

  • درمان دارویی برای مشکل تخمک‌گذاری یا تنبلی تخمدان
  • تلقیح داخل رحمی اسپرم یا iui برای کمک به رفع مشکلات در دهانه رحم یا رسیدن اسپرم به لوله‌های رحم
  • لقاح خارج از رحم یا ivf (تخمک‌ها پس از بارورر شدن توسط اسپرم در آزمایشگاه به رحم مادر منتقل می‌شوند)
  • لاپاراسکوپی برای رفع مشکلات لوله‌های رحم
  • هیستروسکوپی برای رفع مشکلات رحم مثل پولیپ و تومور‌های فیبروئیدی یا رفع مشکلات لوله‌های رحم
  • اهدا کردن تخمک در مواقعی که شخص دچار نارسایی تخمک است
  • رحم جایگزین

آمپول درمان ناباروری زنان با نام گنادوتروپین نیز در زمره داروهای پرکاربرد ناباروری است.

بیشتر بخوانید : کیست تخمدان چیست و در چه صورتی خطرناک می‌شود؟

آزمایش ناباروری زنان

  • اسپرموگرام
  • هیستروسالپنگوگرافی
  • سونوگرافی واژینال
  • بررسی ذخیره تخمدان
  • سایر آزمایش‌های خونی (آزمایش TSH وPRL)
  • سونوهیستروگرافی
  • هیستروسکوپی
  • لاپاروسکوپی

یادداشت پایانی

ناباروری به عنوان تلاش برای باردار شدن با رابطه جنسی مکرر و محافظت نشده برای حداقل یک سال اما بدون موفقیت تعریف می‌شود. ناباروری در حدود یک سوم مواقع ناشی از عوامل زنانه و هر دو عامل زنانه و مردانه در حدود یک سوم موارد است.

به طور کلی تعیین دلیل ناباروری زنان ساده نیست. علت یا ناشناخته است یا ترکیبی از عوامل مردانه و زنانه. اما با مراجعه به پزشک و انجام آزمایشات ممکن است دلیل آن شناسایی و مشکل برطرف شود.

منبع
mayoclinic

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

The maximum upload file size: 10 مگابایت. You can upload: image, video. Links to YouTube, Facebook, Twitter and other services inserted in the comment text will be automatically embedded. Drop files here

دکمه بازگشت به بالا